عبد الرحمن جامى

23

مرقع نى نامه جامى ( فارسى )

دارد در قديم به همين طرز و ترتيب بر يك روى كاغذ به چاپ رسيده و به شكل تاخوردهء دولا صحّافى شده است . 65 علاوه بر نسخه‌هاى خطّى فارسى در چين وجود نسخه‌اى از حديقةالحقيقهء سنايى به خطّ مير على هروى با همين نوع كاغذ كه به صورت پشت‌سفيد كتابت و دولايه صحافى شده اثرى مشابه از همين خوشنويس و قرينهء ديگرى است در مورد تصوّر شكل اوّليّهء نسخهء نىنامه و يكرويگى برگه‌هاى آن . بدين ترتيب نسخهء نىنامه در شكل اوّليّه و يكرويه نوشته شده‌اى كه داشته در متناسب‌ترين وضع براى قطعه‌سازى و مرقّع‌بندى بوده و به همين سبب به طرز مرقّع صحّافى شده است . مرقّع در اصطلاح صحّافى سنّتى بر نسخه‌اى اطلاق مىگردد كه برگها يا در اصطلاح خاصّ رقعه‌هاى آن از درازا به صورت بغل در بغل به يكديگر وصّالى و بدون عطف‌گذارى و شيرازه‌بندى با آستر بدرقه به دو طبله يا لت جلد چسبانده شود و فانوس‌وار باز و بسته گردد . مرقّع‌سازى چنان كه اشاره شد در دوران ايلخانان و تيموريان از صحّافى سنّتى چينى اقتباس شده ، ولى قديم‌ترين نمونهء صحّافى كتاب به طرز مرقّع‌بندى كه در خود چين به دست آمده از كتابهاى مانويان است كه در كاوشهاى باستان‌شناسى ويرانه‌هاى شهر باستانى گاوشانگ ) gnahsoaG / ucuK در استان شين‌جيانگ نزديك شهر تورپان / تورفان ) در جايگاه كتابخانهء معبد مانوى ( مانستار / مانستان ) شهر كشف شده است 66 و نمودار منشأ ايرانى اين نوع صحّافى در چين است كه مانند برخى از ديگر هنرهاى ايرانى در چين تكامل و رواج يافته و دورانى طولانى در خود ايران رها گشته بوده است . مظفّر بختيار مهرماه 1378